Dene tembung kang dirimbag kanthi panambang

Dene tembung kang dirimbag kanthi panambang. Yèn aksara ha purwaning têmbung mau, sarta wandane wêkasan têmbung ngarêpe padha dene ora kadunungan ing sandhangan swara utawa padha nunggal sandhangan swara, aksara ha mau kaluluhake bênêr bae: kadadèkake siji karo wanda sangarêpe, kaya ta: padha ana dadi padhana padha-na , boya ana dadi boyana boya-na , sarwa alus dadi sarwalus sarwa-lus , ana uga kang ngunèkake sarwa-lus, sigra arsa dadi sigrarsa, kadya arga dadi kadyarga, siti inggil dadi sitinggil, milu ucul dadi milucul, suwe enggal dadi suwènggèl, jaro oyag dadi jaroyag. Mangkono uga yèn aksara ha purwaning têmbung mau kadunungan ing sandhangan taling, taling tarung utawa pêpêt, măngka wanda sangarêpe ora karakêtan ing sandhangan swara, kaya ta: sarwa eca dadi sarweca, kuda èstri dadi kudèstri, samya èring dadi samyèring, padha obah dadi padhobah utawa padhabah unine padha-bah , kadya ăngga dadi kadyăngga kadyang-ga , kisma êra dadi kismêra utawa kismra, saya êmar dadi sayêmar utawa sayamar. Yèn aksara ha purning têmbung mau kadunungan ing sandhangan ulu utawa suku, măngka wanda ing sangarêpe ora kadunungan ing sandhangan swara, iku panggarbane sarana ngowahake ulu utawa suku mau dadi taling utawa taling tarung, kaya ta: rama ibu dadi ramebu rame-bu , patra ijo dadi patrejo patre-jo , --- 1 : 149 --- nara iswara dadi nareswara nare-swara , jaya ing rana dadi jayèngrana, prapta ing arga dadi praptèng arga , wisa utama dadi wisotama, bagya uga dadi bagyoga, arja udani dadi arjodani.

Yèn wandane wêkasan têmbung kang ngarêp karakêtan ing sandhangan ulu utawa suku, ulune malih dadi pengkal, sukune dadi gêmbung, samono iku yèn aksara ha bêbukane têmbung urute ora kadunungan ing sandhangan swara, dene yèn wanda iku kadunungan sandhangan swara: sandhangane swara iku karakêtake ing aksara kang kadunungan ing pengkal utawa gêmbung mau, kaya ta: kadi arga dadi kadyarga, sami angsal dadi samyangsal, sami eca dadi samyeca, kadi hèrnawa dadi kadyèrnawa, sami unggul dadi samyunggul, kadi ăngga dadi kadyăngga, --- 1 : 150 --- sami onêng dadi samyonêng, kayu aking dadi kaywaking, lalu arda dadi lalwarda, kuru iku dadi kurwiku, kayu ingas dadi kaywingas, kayu ènthèng dadi kaywènthèng, bayu otot dadi baywotot, aku êrak dadi akwêrak. Yèn aksara ha purwaning têmbung mau kadunungan ing ulu cêcak, iku ulune kêna kaliru ing taling kaya ta: dumugi ing dadi dumugyèng, sugandi ingwang dadi sugandyèngwang, guru ingsun dadi gurwèngsun, ruru ing dadi rurwèng. Mangkono uga yèn wandane wêkasan têmbung kang ngarêp kadunungan ing sandhangan taling utawa taling tarung, talinge dadi pengkal, taling tarung dadi gêmbung, mangkono iku yèn aksara ha bêbukane têmbung urute ora kadunungan ing sandhangan swara, kaya ta: --- 1 : 151 --- darbe arta dadi darbyarta, badhe arsa dadi badhyarsa, karo anggabêr dadi karwanggabêr, jago adon dadi jagwadon.